Limited şirket, ortaklar arasındaki kişisel ilişkinin önem taşıdığı bir şirket türüdür. Bu nedenle Türk Ticaret Kanunu, limited şirkette esas sermaye payının devrini anonim şirketteki pay devrine göre çok daha sıkı kurallara bağlamıştır. Uygulamada devrin tarafların anlaşmasıyla tamamlandığı düşünülse de şekil şartlarına ve onay sürecine uyulmaması, devrin geçersiz kalmasına ya da şirkete karşı hüküm doğurmamasına yol açabilir.
Şekil şartı: yazılı sözleşme ve noter onayı
TTK m.595 uyarınca esas sermaye payının devri ve devir borcunu doğuran işlemler yazılı şekilde yapılır ve tarafların imzaları noterce onaylanır. Şekil şartına uyulmadan yapılan devir geçerli değildir.
Devir sözleşmesinde ayrıca, şirket sözleşmesinde öngörülmüş olan ek ödeme ve yan edim yükümlülükleri, önalım, geri alım ve alım hakları ile cezai şartlar belirtilmelidir. Bu nedenle devir sözleşmesi hazırlanmadan önce şirket sözleşmesinin güncel hâlinin incelenmesi gerekir.
Genel kurul onayı
Şirket sözleşmesinde aksi öngörülmedikçe pay devri, ortaklar genel kurulunun onayına bağlıdır ve devir ancak bu onayla geçerlilik kazanır. Genel kurul, herhangi bir sebep göstermeksizin onay vermeyi reddedebilir. Onay için yapılan başvuru üç ay içinde reddedilmezse onay verilmiş sayılır.
Pay devrinin onaylanması, TTK m.621 uyarınca önemli kararlar arasında yer alır. Bu karar için, genel kurulda temsil edilen oyların en az üçte ikisinin ve oy hakkı bulunan esas sermayenin salt çoğunluğunun birlikte bulunması gerekir. Şirket sözleşmesi bu nisabı ağırlaştırabilir.
Şirket sözleşmesi, pay devrini tamamen yasaklayabilir veya onay için farklı koşullar öngörebilir. Devir planlanırken şirket sözleşmesindeki bu tür kayıtların önceden tespit edilmesi, sürecin baştan doğru kurgulanmasını sağlar.
Pay defteri ve ticaret sicili
Genel kurul onayının ardından devralan kişi pay defterine ortak olarak kaydedilir. Pay devri ticaret siciline tescil ettirilir ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilan edilir. Tescil için gerekli belgeler ve başvuru usulü ilgili ticaret sicili müdürlüğünden teyit edilmelidir.
Limited şirkette pay devri, devir sözleşmesinin imzalanmasıyla değil; şekil şartı, genel kurul onayı ve sicil işlemlerinin birlikte tamamlanmasıyla sonuç doğurur.
Devralanı bekleyen sorumluluk: kamu borçları
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun m.35 uyarınca limited şirket ortakları, şirketten tahsil edilemeyen amme alacaklarından sermaye payları oranında sorumludur. Payların devredilmesi hâlinde, devir öncesi dönemlere ait amme alacaklarından devreden ve devralan birlikte (müteselsilen) sorumlu olur.
Bu nedenle devralan açısından, şirketin vergi ve sosyal güvenlik borç durumunun devirden önce incelenmesi büyük önem taşır. Devir sözleşmesinde bu borçlara ilişkin beyan ve tazmin hükümlerine yer verilmesi, devralanın ileride karşılaşabileceği riskleri azaltır.
Sık yapılan hatalar
- Devir sözleşmesinin noter onayı olmadan, yalnızca adi yazılı şekilde yapılması,
- Genel kurul onay kararının alınmaması veya kararın gerekli nisap sağlanmadan alınması,
- Şirket sözleşmesindeki önalım, onay ve devir kısıtlamalarının göz ardı edilmesi,
- Pay defterinin güncellenmemesi ve sicil işlemlerinin tamamlanmaması,
- Şirketin vergi, SGK ve diğer kamu borçlarının devirden önce incelenmemesi,
- Devrin vergisel sonuçlarının ayrıca değerlendirilmemesi.
Sonuç
Limited şirkette pay devri; şirket sözleşmesinin incelenmesi, şekil şartına uygun bir devir sözleşmesi, gerekli nisapla alınmış bir genel kurul kararı ve sicil işlemleriyle tamamlanan bir süreçtir. Devralan açısından ise şirketin borç durumunun devirden önce incelenmesi, sonradan ortaya çıkabilecek sorumlulukların önüne geçmenin en etkili yoludur. Her devrin kendi koşulları içinde değerlendirilmesi gerektiğini ve güncel mevzuatın işlem öncesinde ayrıca kontrol edilmesi gerektiğini hatırlatmak isteriz.
Kaynaklar
Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut uyuşmazlıklara ilişkin hukuki görüş veya tavsiye niteliği taşımaz; her olayın kendi koşulları içinde değerlendirilmesi gerekir.